Svi Su Bili Iznenadeni

Od proglašenja države u maju 1948, odnosi između Izraela i Jugoslavije odlično se razvijaju. Već 1950. godine bili su srdačni. Jedna kratka vest na 11. strani julskog broja "Biltena SJVO" ima karakterističan sadržaj: "Jugoslovenski poslanik u Izraelu, drug Nikola Milićević primljen je u Jerusalimu od predsednika izraelske vlade, Davida Ben Guriona. Jugoslovenski poslanik u Izraelu je prvi strani diplomata koji je od strane predsednika vlade primljen u novoj prestonici Države Izrael." Ovo bi mogla da bude diplomatska pikanterija, ili možda tek izraz jugoslovensko-jevrejskog zadovoljstva u okviru tadašnje opšte posleratne jugoslovenske spoljno-političke sujete, ali dve druge višednevne posete, jedna sindikalna i druga umetnička, govore vrlo ubedljivo o pravom duhu odnosa između dveju zemalja.
Krajem septembra i u toku prve polovine oktobra 1950. borave u Jugoslaviji predstavnici "Histadruta", opšte sindikalne organizacije Izraela. O tome opširno izveštava "Bilten SJVO" u oktobru i novembru.
"Na poziv Centralnog odbora Saveza sindikata Jugoslavije, 28. septembra prispela je u Beograd delegacija Histadruta iz Izraela, koju su sačinjavali: Aron Beker, član Centralnog odbora i šef sindikalnog departmana Histadruta, Moše Bitan, generalni sekretar Centralnog radničkog biroa Histadruta, Joakim Kon, član Centralnog odbora, i Isak Ha-skin, blagajnik Histadruta. U sastavu delegacije, kao tumač i sekretar delegacije, nalazio se i dr Moše Svajger, urednik "Našeg lista" iz Tel-Aviva. Delegaciju su na aerodromu dočekali članovi Izvršnog odbora Saveza sindikata Jugoslavije, drugovi Milan Slani i Jovan Popović. Sutradan, 29. septembra delegaciju Histadruta je primio predsednik Centralnog odbora Saveza sindikata Jugoslavije, drug Đuro Salaj. Povodom ovog prijema "Rad", organ Centralnog odbora Saveza sindikata Jugoslavije, u svome broju od 30. septembra, doneo je vest u kojoj se između ostalog veli: 'U prijateljskom razgovoru koji je trajao oko dva časa, vođa delegacije Aron Beker je izjavio da su u Jugoslaviju došli kao prijatelji prijateljima, da vide izvore i dela naroda Jugoslavije kako bi, po povratku u svoju zemlju, bili verni tumači istine o vama. U ime Histadruta -izjavio je Aron Beker - izražavamo duboku zahvalnost vladi i narodima Jugoslavije za simpatije i pomoć za vreme našeg oslobodilačkog rata i odlaska Jevreja iz Jugoslavije'…
Tridesetog septembra je Savez jevrejskih veroispovednih opština priredio prijem u čast ove delegacije u svojim prostorijama. Prijemu su prisustvovali, pored članova delegacije, i član Centralnog odbora Saveza sindikata Jugoslavije, drug Jovan Popović, poslanik Države Izrael u Beogradu, g. dr Moše Išaj sa osobljem poslanstva, članovi Izvršnog odbora
Saveza i predstavnici jevrejskih opština u Novom Sadu, Subotici i Zemunu. Za vreme prijema je predsednik Saveza, dr Albert Vajs pozdravio srdačnim recima delegaciju radničke klase i svih trudbenika Izraela, poželeo im ugodan boravak u našoj zemlji, i upoznao ih ukratko sa prošlošću jevrejske zajedni¬ce u Jugoslaviji i sa njenim sadašnjim radom i životom. Poseban pozdrav drug dr Vajs uputio je predstavniku Saveza sindikata Jugoslavije, drugu Jovanu Popoviću i dr Moši Švajgeru kao jednom od ranijih istaknutih jevrejskih javnih rdnika u našoj zemlji… Iz Beograda je delegacija otputovala za Zagreb. O boravku delegacije u Zagrebu "Rad" od 4. oktobra doneo je sledeću belešku: 'Već tri dana boravi u Zagrebu delegacija opšte radničke organizacije Izraela Histadruta. Za vreme svog boravka u Zagrebu, delegacija je posetila seljačku radnu zadrugu u Kupronovu, Velesajam, Studentski i Pionirski grad i nekoliko fabrika…' Iz Zagreba je delegacija otputovala na Rijeku i u Opatiju. Za vreme boravka na Rijeci, delegacija je posetila Brodogradilište, neke fabrike i izvestan broj kulturnih ustanova. Posle boravka na Rijeci i u Opatiji, delegacija Histadruta posetila je NR Sloveniju. Među ostalim objektima… delegacija je obišla zavode "Litostroj" u Ljubljani."
"Po svom povratku u Beograd, 10. oktobra delegacija Histadruta bila je primljena od druga Tita, u prisustvu predstavnika Centralnog odbora Saveza sindikata Jugoslavije, druga Milana Slanog. Maršal Tito se zadržao u razgovoru sa delegatima oko jedan sat. Delegacija Histadruta izrazila je drugu Titu zahvalnost Izraela za prijateljski stav i pomoć u narodno-oslobodilačkoj borbi za nezavisnost Izraela kao i za stav i postupak u pitanjima iseljenja Jevreja iz naše zemlje u Izrael. Razgovor je protekao u vrlo srdačnom raspoloženju. Drug Tito interesovao se za najvažnije probleme i razvitak mlade države Izrael kao i za radnički pokret u Izraelu."
"Sutradan, 11. oktobra delegaciju Histadruta primio je i drug Moša Pijade, pot-predsednik Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ. I ovaj prijem je prote¬kao u prijateljskoj atmosferi. Članovi delegacije su se naročito interesovali kod druga Moše Pijade o našem zakonodavstvu i izgradnji narodne vlasti."
Po povratku u Izrael, dr Švajger objavljuje tri izveštaja u "Našem listu" koji je u pedesetim godinama izlazio u Tel Avivu na srpskohrvatskom jeziku. U prvom članku od 23. oktobra, dr Švajger piše: "Poseta Histadrutove delegacije FNR Jugoslaviji, na osnovu poziva Saveza sindikata, nesumnjivo je ojačala postojeće prijateljstvo između Izraela i FNR Jugoslavije uopšte i između dva radnička pokreta ponaosob. Na prvom mestu hoću da istaknem činjenicu da je tokom čitave posete na zvaničnim mestima, do onih najviših, i u svakom razgovoru s radnicima iskazivana iskrena simpatija prema Jisraelu, radničkom staležu i junačkoj vojsci Cva Hagana Lejisrael." U drugom, nedeiju dana kasnije, opisuje se radničko samoupravljanje koje je te 1950. počelo da se uvodi u privredu Jugoslavije, a treći članak od 7. novembra završava utiskom da je "poseta današnjoj Jugoslaviji interesantna za svakoga ko posmatra tamo događaje i razvitak bez pozitivnih, ali i bez negativnih predrasuda". Zaista - kao da je to napisano u novembru 1990. uz pažljivo čuvanje neutralne predrasude da će poseta Jugoslaviji biti interesantna ponovo i u novembru 1999. godine!
Druga poseta se odvija u Izraelu. Gosti su istaknuti članovi Beogradske opere Velrija Hejbalova, Melanija Bugarinović, Lazar Jovanović, Stanoje Janković i Tomislav Neralić. Pored muzičkih kritičara, u velikim izraelskim listovima, njihovo gostovanje beleži i telavivski "Naš list" čije pisanje prenosi septembarski broj "Biltena SJVO."
"U srijedu 2. avgusta održan je u Tel-Avivu svečani koncert jugoslovenskih operskih pjevača… Koncert je uspio iznad očekivanja, pa je brojna publika srdačno aklamirala pjevače. Među pri¬sutnima zapazili smo članove vlade, diplomatskog kora, predsedništva Histadruta i drugih institucija. Bio je to prvorazredan društven događaj koji će sigurno ostaviti dubokog odjeka. Iza ove priredbe održane su još druge u Haifi i Jerusalimu, a održaće se još i dalje, s obzirom na velik uspjeh što su ga umjetnici postigli… Umjetnici su oduševljeni prijemom od strane publike, zadivljeni lepotama naše zemlje -to jest Izraela - pa su na prijemu u Jugoslovenskom poslanstvu, priređenom u njihovu čast, pred zastupnicima štampe, tome dali izraza naglasivši kako se ovdje osjećaju kao među svojima i kod kuće. Pomenutom prijemu u Jugoslovenskom poslanstvu u Izraelu prisustvovali su, pored drugih zvanica, i predstavnici Hidahdut olej Jugoslavija i drugi iseljenici iz Jugoslavije. Tokom cijelog gostovanja naših operskih pjevača u Izraelu, naši iseljenici prisustvovali su njihovim koncertima u velikom broju, dajući na taj način vid¬nog izraza svojoj ljubavi prema svom starom zavičaju."
Koncertno muziciranje u Izraelu nije nikad bio lak zadatak. Tamošnja publika spada među najrazmaženije u svetu, s istančanim ukusom vrsnih poznavalaca svih vrsta i svih stilova muzike. Beograđani su međutim dobro prošli. Bilo je to u vreme posleratne renesanse operske umetnosti u Beogradu, u doba kad je Oskar Danon bio umetnički direktor Beogradske opere.
Jevrejski pregled, 7-12, 1990

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License