Napomene

NAPOMENE

J. M. S. Wand, The Church Today, Spottiswoode, Ballanzyne and Co., London, 1960, str. 135-136.

2 Aron Alkalaj, Mojsnje, Beograd, izdanje „Jugoistok", 1938, str. 189.

3 Aron Alkalaj, navedeno delo, str. 24-26.

4 dr Dušan Popović, Velika seoba Srba 1960, str. 89-101.

5 Navedeno delo, str. 79.

6 Navedeno delo, str. 43.

7 Navedeno delo, str. 101-102.

8 Navedeno delo, str. 367.

9 Navedeno delo, str. 359-360.

10 Navedeno delo, str. 44-45.

11 Suđenje Lisaku, Stepincu i drugovima, Zagreb, 1946, govor javnog tužioca, str. 424-446.

12 Navedeno delo, str. 426-427.

13 Navedeno delo, str. 295.

14 Joe Oldenburg, Le Bûcher de Montségur, Gallimard, Paris, 1959. str. 253-256.

15 Jean-Paul Sartre, Reflexions sur la question juive, Gallimard, Paris, 1954.

16 Albert Vajs, Jevreji u novoj JutoslaviJi, „Jevrejski almanah", 1954, Beograd; dr Hajim Kamhi, Novopronađeni dokumenti Dubrovačkog arhnva, „Jevrejski almanah", Sarajevo, 1954.

17 Jorjo Tadić, Jevreji u Dubrovniku do polovine 17 stoleća, Sarajevo, izdanje ”La Benevolencija", 1934, str. 143, 401-402.

18 Luci Mevorah-Petrović, Rukopis Viktora Morpurga o Danijelu Rodrigezu n osnnvanju splitske luke, „Jevrejski almanah", Beograd, 1954.

19 Vuk Vinaver, Jevreji u Srbijn početkom 19 veka, „Jevrejski almanah," 1955-1956, Beograd, str. 33-34.

20"Uoči rata 1938-1941. godine, pod pritiskom Hitlerove Nemačke, uvedena su formalno izvesna ograničenja za Jevreje i masone. Međutim, s druge strane, nastojalo se, pod uticajem javnog mišljenja da se ona u praksi ponište ili ublaže.

21 Enciklopedija Jugoslavije, Jugoslavenski leksikografski zavod, Zagreb, 1960, IV tom, str. 488-491; dr Nikola Vučo, Raspadanje esnafa u Srbi-ji, SAN, Posebna izdanja, knj. SSHHII, Istorijski institut, knj. 5, Beograd, 1954. str. 164-174.

22 Božidar Kovačević, O Jevrejima u Srbiji (od HUŠ do početka XX veka), „Jevrejski almanah", 1959-1960, Beograd, izdadnje Saveza jevrejskih opština Jugoslavije, str. 105-112.

23 Navedeno delo, str. 71-72.

24 Ignjat Šlang, rabin Jevrejske aškenaske opštine u Beogradu, Jevreji u Beogradu, Beograd, 1926, štamparija M. Karića.

25 Mita Petrović, Financije i ustanove oslobođene Srbije, Beograd, 1901, knj. I, str. 536.

26 Prota Bogoljub N. Milošević (1874-1959), protoprezviter okruga valjevskog 1919-1928, paroh beogradski 1928-1959, crkveni pisac i besednik, narodni poslanik.

27 Ignjat Šlang, navedeno delo, str. 104.

28 Rista St. Delić, Jevreji u Jugoslaviji, Beograd. 1938, str. 59.

29 Ignjat Šlang, navedeno delo, str. 105-106.

30 Mića Dimitrijević i Voja Stojanović, Zbornik mišljenja o našim Jevrejima; članak V. Nenadića, str. 62-63, Beograd, 1940.

31 Rista St. Delić, navedeno delo, str. 75-77.

32 Dimitrije Pavlović (1846-1930), pored bogoslovije završio je filološke nauke na Velikoj školi u Beogradu i književnost na Univerzitetu u Parizu. Srpski mitropolit od 1905; izabran za prvog srpskog patrijarha u novostvorenoj jugoslavenskoj državi, 1920. godine.

33 Rista St. Delić, navedeno delo, str. 75-77, 90.

34 Prota Novak Milošević iz Sječe Rijeke (Seče Reke), bivši srez crnogorski, okrug užički (1843-1930), sveštenik od 1866. do 1930, član Prvog velikog duhovnog suda u Beogradu, arhijerejski namesnik sreza crnogorskog, narodni poslanik od 1874. do 1894.

35 Aron Alkalaj, Mojsnje, Beograd, 1938, str. 178.

36 Mića Dimitrijević i Voja Stojanović, navedeno delo, članak Dim. C. Đorđevića, str. 103-108.

37 Aron Alkalaj, Život i običaji u nekadašnjoj Jevrejskoj mahali Beograda, „Jevrejski almanah", 1961-1962, Beograd, str. 82-97. 144

38 Zdravko M Đurić, inženjer, rođen 1869. u Užicu, umro 1956. u Beogradu. Posle odlično završenih studija na Tehničkom fakultetu Petrogradskog univerziteta 1895, ostao u Rusiji. Vratio se u Jugoslaviju posle Prvog svetskog rata.

39 Prota Milan Đurić (1844-1917), jedan od glavnih narodnih vođa Radikalne stranke u njeno revolucionarno doba. Veoma popularan kao tribun; narodni poslanik od 1879. do 1917. Umro u Rimu u izgnanstvu za vreme Prvog svetskog rata. Veoma borben, odličan govornik, jedan od najljućih protivnika ličnog režima kralja Milana Obrenovića, pobornik političke i nacionalne slobode. Proveo više godina u emigraciji u Crnoj Gori, u Carigradu, u Beču i Rusiji. Učestvovao u hercegovačkom ustanku 1875, kao i u ratovima protiv Turske 1876-1877. i 1912. i stekao najviša ratna odlikovanja; pripremao i oružan ustanak u Srbiji protiv krall Milana. Posle Ivanjdanskog atentata 1899, bio osuđen na 20 godina teške tamnice, raščinjen u crkvi Sv. Ružica u Beogradu i u teškim okovima sproveden u robijašnicu u Požarevcu; kasnije pomilovan. Održavao prisne veze sa slavenofilskim krugovima u Rusiji; neumorno radio na nacionalno-revolucionarnoj akciji u Bosni i Staroj Srbiji. Gajio je osećanja velikog prijatelltva i poštovanja prema Jevrejima i širio bratsku slogu između pravoslavnih i muslimana u Bosni i Hercegovini i Sandžaku. Bio u prijatellkim vezama s kraljem Petrom I i predsednikom Pašićem. Posle 1903. postao predsednik Radikalnog poslaničkog kluba i potpredsednik Narodne skupštine. Njegovi posmrtni ostaci posle Prvog svetskog rata preneti su iz inostranstva i svečano sahranjeni o državnom trošku u Užicu.

40 Predgovor Spomenici pogikulih i umrlih srpskih Jevrf u balkanskim i svetskom ratu 1912-1918, izdanje Odbora za podizanje spomenika palim jevrejskim ratnicma, Beograd, štamparija M Karić, 1927.

41 Ignjat Šlang, Jevreji u Beogradu, str. 97-101.

42 Navedeno delo.

43 Navedeno delo, str. 106-114.

44 Naši Jevreji, Zbornik mišljenja naših javnih radnika, urednici Mića Dimitrijević, novinar, i Vojislav Stojanović, publicist, Beograd, 1940, članak pukovnika Vase Macarevića, str. 64-71.

45 Navedeno delo, str. 113-114.

46 Ignjat Šlang, Navedeno delo, str. 114-115.

47 Vasa Madžarević, u zborniku Naši Jevreji

48 E V. Gajić, Jugoslavija i „Jevrejski problem", Beograd, 1938, štamparija Drag. Gregorića. Pisac je svoju knjigu posvetio „uspomeni srpskih heroja Mojsijeve veroispovesti koji su pali u legendarnim borbama za odbranu Beograda 1914-1915. godine: pešadijskom kapetanu Hajimu M. Daviču, Jakovu Stabelanu, Moši Davidu, kao i senima one plemenite falange vitezova časti i nacionalnog ponosa koji su kao Srbi Mojsijeve veroispovesti hrabro poleteli uz svoju braću Srbe da poseju svoje mlade živote za ujedinjenje svih Srba i svih Južnih Slovena u veliku i moćnu jugoslovensku Otadžbinu." (str. 51-53)

49 Lik Davida Koena opširnije je prikazan u glavi „Neimari srpsko-jevrejskog bratstva."

50 Podaci dobijeni od potpukovnika u penziji Vojislava Minića u junu 1964. godine.

51 Podaci dobijeni 1. jula 1964. od armijskog generala u penziji Mi-lorada V. Petrovića.

52 Rista St. Delić, Jevreji u Jugoslaviji, str. 75.

53 Mića Dimitrijević i Voja Stojanović, Zbornnk mišljenja o našim Jevrejima, str. 15-19.

54 Milorad Petrović, kasnije armijski general.

55 Podaci dobijeni u julu 1964. od Milorada V. Petrovića, armijskog generala u penziji.

56 Srpske novine, Krf, br. 42, od 7. aprila 1918.

57 Podaci uzeti iz članka Nikole Stanarevića Avram Ozerović kao prnvredni političar, „Jevrejski almanah", 1959-1960, Beograd, 113-115.

58 Srpska vlada zaključila je sa Generalnom unijom u Parizu sporazum o zajmu za građenje železnica. Opozicija je napala vladu zbog nepo-v^ljnih uslova zajma. Kad je ovaj novčani zavod bankrotirao, skupštinska opozicija napustila je demonstrativno Skupštinu, a političke strasti bile su raspaljene do vrhunca. Pad Generalne unije, paniku na Pariskoj berzi koji je taj pad izazvao i socijalno vrenje koje je nastalo, opisao je Emil Zola u romanu Novac.

59 Dr David A. Alkalaj, Benko Davičo, Godišnjak, „La Benevolencia" i „Potpora", Sarajevo-Beograd, 1933, str. 59-64.

60 D. A. Koen, Besede posvećene srpskoj omladini Mojsijeve vere. Prihod namenjen fondu siromašnih velikoškolaca i „Srpsko-jevrejskoj omladinskoj zajednici", Beograd, štamparija Sv. Nikolića, 1897.

61 Rista St. Delić, Jevreji u Jugoslaviji, Beograd, 1938, str. 60 i dalje.

62 Zora Simić-Milovanonić. Slikar Leon Koen, Godišnjak Muzeja grada Beograda, knj. P, 1955. str. 378.

63 Ove memoare nam je ljubazno stavio na raspolaganje sin autora memoara, novinar Svetomir Nikolajević.

64 Aron Alkalaj, Dr Solomon Alkalaj, Godišnjak, izdanje „La Benevolencia " i „Potpora", Sarajevo-Beograd, 1933. str. 64-70.

65 Dr Nisim Katalan, Dr David Alkalaj, Godišnjak, izdanje „La Benevolencia" i „Potpora", 1933, Sarajevo-Beograd, str. 71-75.

66 Paulina Albala, Dr Davkd Albala kao jevrejski nacionalni radnik, „Jevrejski almanah", 1957-1958, Beograd, str. 94-108.

67 Tada poslanik Kraljevina Srbije u Parizu, kasnije predsednik jugoslovenske vlade.

68 Paulina Albala, navedeno delo, str. 94.

69 Navedeno delo, str. 95.

70 Navedeno delo, str. 46-99.

71 Rista St. Delić, Jevreji u Jugoslavijn, Beograd, 1938. str. 94-96.

72 Podaci za ovu biografiju uzeti su: a) iz knjige Zore Simić-Milovanović, Slikar Leon Koen, Godišnjak Muzeja grada Beograda, knj. II, 1955; b) članka Olivere Đurić koji je objavljen u „Jevrejskom almanahu" za 1954, str. 121-126; i v) iz neobjavljenih Memoara Bože S. Nikolajevića koje je piscu ljubazno stavio na raspolaganje autorov sin Svetomir Nikolajević, novinar iz Beograda.

73 Svetomir Nikolajević (1844-1922), književnik i političar, profesor Velike škole u Beogradu, predsednik srpske vlade 1894. Vršio je veliki uticaj na prosvetnom i humanitarnom polju. Leon mu je 1897. godine poklonio kopiju svoje čuvene slike Josifov san sa sledećom posvetom: „Svome najdostojnijem prijatelju, velikom čoveku i Srbinu, Gospodinu Svetomiru Nikolajeviću, u znak večitog priznanja i uvaženja."

74 Zora Simić-Milovanović, Slikar Leon Koen, str. 385.

75 Navedeno delo.

76 Navedeno delo. U svojim pesmama pod naslovom Detinjstvo, Oskar Davičo opisuje svog oca Srbina mojsijevca, srpskog vojnika, ranjavanog u ratu, mučenog u neprijatelhkom internirskom logoru. Po povratku iz internacije, Davičov otac ljubi šabačko pristanište.

78 Mladen St. Đuričić, Odžakovići (roman o starom Šapcu), Šabac, 1963. str. 66.

79 St. Vinaver, Šabac i njegove tradicije, 1935, predavanje održano na Narodnom univerzitetu, Šabac, Narodna knjižnica i čitaonica, 19.1.1935.

80 Navedeno delo, str. 7, 8. i 13.

81 Navedeno delo, str. 13. Navedeno delo, str. 14.

83 Mjeća, knjiga stihova, Beograd, 1911.

84 Stanislav Vinaver, Ratni drugovi, Beograd, izdanje Gece Kona, 1939.

85 Mića Dimitrijević i Vojislav Stojanović, Naši Jevreji, Zbornik mišljenja naših javnih radnika, Beograd, 1940. Napomena: Ovaj članak Voje Stojanovića (str. 72-77 Zbornika) prenet je ovde u skraćenom i nešto izmenjenom obliku.

86 Navedeno delo, str. 100-102.

87 Dr Bukić Pijade, Šemaja Demajo, „La Benevolencia" i „Potpora", str. 75-80.

88 Podaci uzeti uglavnom iz članka Bate Gedalje, koji je objavljen u „Jevrejskom almanahu", 1955-1956, Beograd, str. 138-145.

89 Intervju GligoriJa Đerića, komercijalnog direktora izdavačkog preduzeća „Prosveta", nedeljnom listu Nin, od 25.IV.1965.

90 Jovan Skerlić (1877-1914), profesor srpske književnosti na Beogradskom univerzitetu, književni istoričar i kritičar, intelektualni vođ jugoslovenske omladine u periodu pre Prvog svetskog rata Apostol jugoslovenstva, širok i slobodouman duh, neumoran radnik kao nastavnik, pisac i političar.

91 Paulina Lebl-Albala, Razvoj univerzitetskog obrazovanja naših žena, Beograd, 1930.

92 Navedeno delo, str. 6.

93 Navedeno delo, str. 27.

94 Spomenica Jovanu Skerliću, „Srpski književni glasnik", 16. maj 1924, str. 148.

95 Stenografske beleške Narodne skupštine, IV sastanak od 1. marta i XIV sastanak od 14. marta 1939. godine.

96 Politika od 1. jula 1929, br. 7599, str. 3 (saopštenje zvanične agencije „Avala").

97 Božidar Kovačević, Jevreji u Srbiji od XVIII do početka XX veka, „Jevrejski almanah", 1959-1960, Beograd. Razgovor vođen 28. februara 1965. u Beogradu.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License