Kad Su Carevi Bili Bogovi Na Zemlji

Na prvi pogled studija „Vizantija" (izdavač „Klio", prevodilac Branko Rakić), profesora Mišela Kaplana, čini se popularnim štivom, ali kao što reče na promociji u Francuskom kulturnom centru urednica edicije istoričar prof. Smilja Marjanović-Dušanić, „priliku da popularno piše može dobiti samo onaj čije pisanje ima snagu suda". Vizantolog Kaplan jedan je od takvih istraživača.
Mišel Kaplan važi za stručnjaka za istoriju mentaliteta Vizantije, istoriju seoske sredine i hagiografiju (životopise hrišćanskih svetaca) Vizantije. Profesor je na Univerzitetu Paris - I Panteon - Sorbon. Predaje predmet na kojem je doktorirao: Ljudi i teritorija Vizantije od VI do XI veka, kao i srednjevekovnu istoriju. Od 1999. do 2004. bio je predsednik tog univerziteta.
Delo „Vizantija" prvi je naslov iz serije „Vodiči kroz civilizacije" koji je preveden na srpski jezik. Knjiga nam otkriva svet koji predstavlja jedan od temelja današnje kulture, s posebnim poglavljima o Carigradu, gradu nad gradovima, pravosuđu, privredi, ali i razonodi u kući, seksualnosti, higijeni, uz, naravno, književnost, umetnost i veru, sa opširnim indeksom kako bi čitalac (student ili laik) odmah pronašao podatke koji su mu potrebni. Knjiga je opremljena mapama, ilustracijama i shemama, kao i bio-bliografijom (od velike pomoći svakome ko odluči da se upusti u dalje istraživanje).
Kako je, najavljajući svog kolegu Kaplana, rekao prof. Radivoje Radić, ilustrujući suštinu najduže civilizacije posle Hrista (trajala je od IV do XV veka) s par reči „Vizantijom je vladao duh promišljene nepromenljivosti": „Bila je to birokratska država u najpozitivnijem smislu te reči, počivajući na dolaru srednjeg veka, kako španski istoričar Pedro Lopez de Ajela naziva vizantijski zlatnik".
O tome kako se Istočno rimsko carstvo, kako se zapravo zvalo sve dok mu Renesansa nije dala drugo ime - Vizantija - tako dugo održalo, prof. Kaplan izneo nam je jedan od brojnih zanimljivih argumenata:
- U svesnim slojevima društva postojao je konsenzus o univerzalnosti civilizacije, nasledniku Rimljana, svetu kojim je suvereno vladao imperator. Car je bio direktni izaslanik Boga, a slika sveta u kome se živi na Zemlji preslikana je slika nebeskog kraljevstva. Vladar je imenovao čak i patrijarhe, a kad mu više nisu bili po volji - smenjivao ih, svojevoljno. Monasi, čije je manastire vladar obilato darivao, zauzvrat su najpre za svog vrhovnog poglavara morali da se mole.

Mišel Kaplan
Šta je pak neposredno uticalo da Vizantijsko carstvo počne da se urušava, zvuči nam i danas, iz ugla savremene civilizacije, sasvim logično.
- Sistem se počeo urušavati tek kad je car prečesto gubio bitke i tražeči saveznike među drugim kraljevstvima morao da popusti i dozvoli, npr. Bugarskoj i Srbiji, da postanu nezavisne, a sveštenstvu da samo bira svog poglavara… (Štaviše, vizantijske princeze udavane su za srpske kraljeve i despote, Evdokija za Stefana, Ana za Stefanovog sina Radoslava, Simonida za Milutina, a Jerina za Đurđa Brankovića). Na istoku je tada stasala nova snaga -moćna Otomanska imperija.
Sledeća dela iz edicije „Vodiči kroz civilizacije" koja „Klio" najavljuje, vodiće čitaoce na putovanje kroz vreme i prostor Egipta, Grčke, Rima, Indije, Kine, Japana.
O tome u čemu su Vizantinci posebno uživali, Mišel Kaplan kaže:
- Najugledniji učenjaci - kao i danas - u svojim kućama održavali su kružoke obrazovanih ljudi. Plemići su priređivali gozbe. Najodabranija jela koja su služena pripremana su od ulovljene divljači, ali i ribe, naročito jezerske. Na kraju bi se zalivali jakim i slatkim vinima koja su imala tu prednost da se do nove berbe nisu kvarila i pretvarala u sirće. Među njima je bilo nikejsko vino, vino s ostrva u Egejskom moru i, najzad, vino iz Monemvasije, na jugoistoku Peloponeza, koje su Latini zvali malvazija.
O demonu seksualnosti
„Polni odnos koji za cilj nije imao potomstvo, izjednačavan je sa bludom… Ženu su (Vizantinci) smatrali oličenjem iskušenja… Između takvih pravila i stvarnosti postojao je veoma dubok jaz. Sam car je davao loš primer". Dovoljan razlog da „erotske teme i epigrami, kao i romani istovetnog nadahnuća, doživljavaju pravi procvat, oslikavajući osećanja Vizan-tinaca, poput ove pesme Pavla Silentija iz VI veka: 'Svuci svoju odeću, lepa moja, i lezimo u krevet nagi i zagrljeni. Neka nas ništa ne razdvaja; i ta tanka tkanina koju nosiš izgleda mi debela poput zidina Vavilona', citira Kaplan, dodajući: "Jednom rečju, crkva narodu savetuje uzdržavanje od zadovoljstva, ali se narod na njene savete oglušuje, kao i vladajući slojevi, koji zbacuju lance pravila koja su im nametnuta.Demon nije davao mira čak ni monasima. Dvojni manastiri su, u načelu, bili zabranjivani, ali su, uprkos tome, i dalje podizani." (iz poglavlja „Seksualnost"). Blic

BlinkListblogmarksdel.icio.usdiggFarkfeedmelinksFurlLinkaGoGoNewsVineNetvouzRedditYahooMyWebFacebook

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License