Jasa Almuli Stradanje I Spasavanje Srpskih Jevreja

Jaša Almuli
Stradanje i spasavanje
srpskih Jevreja

Nekadašnji predsednik Beogradske jevrejske opšti-ne i poznati jugoslovenski publicista Jaša Almuli objavio je nakon knjiga “Živi i mrtvi”, “Jevrejke govore” i “Jevreji i Srbi u Jasenovcu”, ove godine “Stradanje i spasavanje srpskih Jevreja”, u izdanju beogradske izdavačke kuće Zavod za izdavanje udžbenika. Sve četiri knjige dobile su nagradu na jav-nim konkursima Saveza jevrejskih opština Jugoslavije.
Na ovoj knjizi Almuli je radio 20 godina, sakupljajući podatke od preživelih Jevreja i srpskih gradjana. Na 390 stranica, uz dokumente i stare fotografije predstavljene su ličnosti jevrejske zajed-nice, onih koji više nisu medju živima, spasioca preživelih i podaci o njima, zabeleženim u vreme kada je knjiga pisana. U uvodu autor piše kako je počeo svoje istraživanje, zatim nastavlja prepiskom sa onima čije je adrese sakupljao i njihovim tragičnim životnim pričama. Medju prvim storijama predstavljen je Pal Žamboki, spasilac naših natanijskih sugradjana Josefa Ben Avrama - Žambokija i njegove sestre Ruže, koji u znak zahvalnosti, danas nosi njegovo prezime.
Jedno poglavlje nosi naslov “Beograd očišćen od Jevreja”, napisano na osnovu dokumenata i imena, što je veoma značajno kao istorijski podatak, danas, kada se neke činjenice iz davnih vremena prećutkuju ili što je još gore, izvrću. Predstavljen je i memorijalni centar “Jad vašem” (”Uspomena i ime”) u šumi kraj Jerusalima, gde su za sve pravednike, spasioce Jevreja, podignute jelke sa natpisom imena u čast koga je drvo zasadjeno. Almuli je znalački ispričao istinite priče o tome kako su mnogi Srbi, stavljajući život na kocku, spasavali jevrejsku decu i njihove roditelje, ali i značajne ličnosti, kakva je, recimo bio dr Fridrih Pops, predsenik Jevrejske aškenaske opštine u Beogradu i u tom se gradu krio tri godine, kao i dr Hugo Klajn, psihijatar, pozorišni reditelj, pisac, kritičar… Naravno, nije samo reč o beogradskim Jevrejima. Spasavani su i iz Prokuplja, Kragujevca, Prizrena, Negotina…
“Nemci su uspeli da pobiju 88 posto srpskih Jevreja”, piše Almuli, "ali ne i duhovnog vodju, vrhovnog rabina dra Isaka Alkalaja. On je posle petog talasa bombardovanja Beograda izašao sa porodicom i peške kroz opustošene ulice grada, preko Jagodine, Niša i Pirota, uz pomoć Srba, stigao u Bugarsku, a odatle u Tursku…"
Nažalost, jedan od najznačajnijih predratnih izdavača i knjižara u Srbiji i na Balkanu, Geca Kon, imao je 68 godina kada su ga Nemci ubili.
U poglavlju ”Razmatranja, dogadjaji i dokumenti” navedena su mnoga imena stradalih i preživelih, a Moric Marci Levi dodao je na kraju knjige listu predratnih beogradskih Jevreja koji su 1992. živeli u Beogradu.
Na koricama je fotografija tri dečaka, sinova Benka Daviča, tragično poginula.
NEKAD I SAD Godina 1 Broj 6 Novembar/Decembar 2010

BlinkListblogmarksdel.icio.usdiggFarkfeedmelinksFurlLinkaGoGoNewsVineNetvouzRedditYahooMyWebFacebook

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License