Istorija Holokausta Roma

ISTORIJA HOLOKAUSTA ROMA

U nedavno objavljenoj knjizi dr Rajka Đurić i mr Antuna Miletića prvi put se razmatra pogrom Roma na celovitom evropskom prostoru tokom Drugog svetskog rata
Komandant koncentracionog logora u Belzeku i Treblinki, Kurt Franc, imao je psa koji se zvao Čovek. Životinja je bila dresirana da na komandu „Čoveče, drži psa!”, napadne nemoćne logoraše i da kida samo određene delove njihovih tela.

„Kad dželati postanu sudije, pravda mora završiti na vešalima!”, rekla je svojevremeno Melani Špita, čiju su celu familiju pobili nacisti, da bi godinama kasnije na osnovu njenog scenarija bio snimljen potresni film o holokaustu Roma i šikaniranju preživelih pripadnika ovog naroda posle Drugog svetskog rata, u obe ondašnje nemačke države.

Sve do početka osamdesetih godina prošlog veka, u Zapadnoj Nemačkoj istraživanje holokausta Roma bilo je povereno Hansu Joahimu Deringu i Hermanu Arnoldu, koji su u svojim zaključivanjima sledili rezultate nacističkih analitičara Trećeg rajha. Kao saradnik Ministarstva policije i Ministarstva zdravlja Nemačke, Arnold je do 1981. godine skrivao dokumenta o Romima iz nacističkog doba. Građa mu je oduzeta posle štrajka glađu koji su godinu dana ranije organizovali Romi preživeli holokaust i pojedini uglednici s nemačke književne i intelektualne scene, što je imalo izuzetan odjek u svetu.

Posle štrajka, tadašnji nemački kancelar Vili Brant prvi je, na Uskrs 1980. godine, u ime Nemačke i njene vlade, priznao da su Romi i Sinti (zajednica Roma čiji pripadnici žive u Nemačkoj i Austriji), kao i Jevreji, žrtve holokausta.

Potresnu knjigu o tom tragičnom stradanju pod naslovom „Istorija holokausta Roma” objavili su nedavno dr Rajko Đurić i mr Antun Miletić u okviru izdavačke delatnosti „Politika” AD.

Reč je o jedinstvenom delu koje služi na čast domaćoj istoriografiji, uz ostalo i zato što se u njemu prvi put razmatra pogrom Roma na celovitom evropskom prostoru tokom Drugog svetskog rata, uz istovremeno, izrazito upečatljivo, znalačko izlaganje istorijata nacizma, njegovih doktrinarnih i ideoloških uporišta i rasne politike koja je u holokaustu i genocidu satrla milione Jevreja, Roma, Srba, Poljaka, Rusa i pripadnika drugih naroda.

U prvom delu knjige, kroz četrnaest poglavlja, izneti su uzroci i faze holokausta Roma u nacističkoj Nemačkoj i Austriji, kao i širom Evrope, uključujući i Srbiju, okupiranu tokom Drugog svetskog rata.

Poseban kvalitet knjizi daje drugi deo u kome su objavljena imena i prezimena 17.960 Roma ubijenih u koncentracionom logoru Jasenovac tokom postojanja ustaške NDH, uz još 5.273 romske neimenovane žrtve, stradale u Jasenovcu, jednoj od najvećih klanica Drugog svetskog rata. Ukupno je reč o 23.233 stradala Roma, koji su tamo bili dovedeni u logor sa teritorija Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Srbije i Crne Gore.

Ako postoje spiskovi sa pojedinačnim imenima, onda njihov broj treba pomnožiti sa dva ili sa tri, da bi se dobila prava slika o broju stradalih, glasi jedna od metodoloških preporuka nemačke kritičke istoriografije. Nju svakako treba neprekidno imati na umu u suočavanju s podacima o broju žrtava iznetim ne samo u ovoj, nego i u drugim knjigama čiji autori insistiraju na mukotrpnom, višegodišnjem istraživačkom radu, kako bi neporecivo utvrdili imena i prezimena, godine rođenja i smrti, mesto porekla i stradanja žrtava genocidnih zločina i holokausta.

Kako je 2003. godine, u jednoj anketi u Nemačkoj, na pitanje kako zamišljate Hitlera danas, krajnje sažeto i duboko istinito, odgovorio jedan četrnaestogodišnji Rom iz Prokuplja: „Bio je niko i ništa, zatim je postao sve i na kraju sve je pretvorio u ništa”.

Slobodan Kljakić

objavljeno: 10/06/2008.

http://www.politika.rs/rubrike/Drustvo/Istorija-holokausta-Roma.lt.html

BlinkListblogmarksdel.icio.usdiggFarkfeedmelinksFurlLinkaGoGoNewsVineNetvouzRedditYahooMyWebFacebook

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License