Dodvoravanje Rasizmom

Moralistima i optimistima je tuđa, čak odbjona pomisao da se prirod¬ni zakon o spontanom povećanju entropije, tajnovito zvan »drugi zakon termodinamike«, a najrazumljivije narečen kao zakon o spontanosti nereda, može i treba iz područja prirodnih znanosti prevesti u oblast društvenih nauka kao zakon o prevlasti i stremljenju ka neredu i zlu, ili nanjovijom terminologijom izraženo kao neodgovorno bujanje šovinizma, rasizma, kontrarevolucije i sličnih pojava u ljudskim grupama kao imanentnim delovima sveobuhvatne prirode. U životnom veku sadašnjih staraca, ovakvo nepošteno delovanje zakona o spontanosti nereda i zla desiio se četiri puta: globalno u toku prvog svetskog rata, zatim oko 1930. sa velikom privrednom krizom, pa u tridesetim i ranim četrdesetim sa divljanjem nacizma i militarizma, i najzad lokalno u osamdesetim godinama u obliku proipadanja privrednog i društvenog poretka.
Zakon zla je do te mere zavladao već pred drugi svetski rat da su valde raznih evropskih zemalja izražavale svoje savezničke, pa čak samo dobrosusedske odnose, dono¬enjem rasističkih zakona nalik na nacističke pogromske pravne institucije.
Kad je 1870. godine dovršeno ujedinjenje Italije, s nestankom papinske države, Jevreji su na celoj teritoriji nove kraljevine stekli sva građanska prava. Specifično za Italiju bilo je brzo nestajanje socijalne diskriminacije potkraj XIX veka. Zbog toga je uvođenje zakona »radi čuvanja čistote italijamske rase« u septembru 1938. dočekano s negodovanjem u zemlji i sa ocenom da je to bedno dodvoravanje Musolinija Hitleru. Sprovođenje ovog zakona, na recima uperenog protiv Semita, Hamita i crnaca, srećom u samoj Italiji ni za vreme drugog svetskog rata nije suviše ozbiljno shvaćeno. Primorski i dalmatinski italijanaši, međutim, bili su u svemu sličniji nacistima nego fašistima.
S dobrim poznavanjem svojih suseda, sušačke »Primorske novine« od 20. septembra pišu, a »Židov« od 30. septembra prenosi izveštaj sa Rijeke.
»Poslednjih dana nakon poznate naredbe talijanske vlade o mjerama protiv Židova »Vedetta d'ltalia« češće se bavi židovskim problemi¬ma na Rijeci i posljedicama primjenjivanja protužidovskih mjera. Prema izvodima »Vedette« pitanje odstranjivanja Židova sa Rijeke od velike je važnosti za samu Rijeku, jer je procenat Židova na Rijeci prilično velik, veći nego u Trstu, a i kapital i trgovina dobrim dijelom nalaze se u njihovim rukama. Prema posljednjoj statistici na Rijeci na oko 58000 stanovnika ima 1392 Židova, dakle oko 2,4%, pa je prema tome u tom pogledu Rijeka ispred Trsta, gdje židovski element sačinjava 1,8% stanovništva. Prema prikupljenim podacima ima na Rijeci oko 360 Židova koji su si pribavili talijansko državljanstvo iza 1919. godine, dakle onih na koje se imaju primijeniti poznate odredbe vlade. Po tome se vidi da je poslednjih godina doseljavanje Zidova na Rijeku bilo dosta jako. No ovaj židovski element na Rijeci nalazi se u posebnom prilikama, i zato »Vedetta« ističe da će se mnog slučajevi protjerivanja Židova sa Rijeke morati rješavati pojedinačno. Velik dio Židova na Rijeci sačinjavaju Mađari, a ima i dosta Jugoslovena, i obzirom na prijateljske odnose ltalije s tim državama biti će potrebno da se primjenjivanju protužidovskih mjera na Rijeci pristupa oprezno. To će biti potrebno i zbog toga što se velik dio kapitala i trgovine nalazi u rukama baš tih Zidova, a njihovo uklanjanje sa Rijeke moglo bi ostaviti nezgodne posljedice po trgovinu Rijeke i njezin promet.«
Jevrejski pregled, 9-12, 1988

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License