32 Krstaski Ratovi

30. GLAVA

KRSTAŠKI RATOVI
Period „zlatnog doba" španskih Jevreja bio je pravo „mračno doba" za Jevreje u Nemačkoj i Francuskoj. Pri kraju XI veka među hrišćanima ovih zemalja razvio se pokret koji je do temelja potresao Celi tadašnji svet. U Evropi su se širile vesti da u Svetoj zemlji muslimani proganjaju hrišćane. Papa Urban II pozvao je hrišćanske vernike da obrazuju dobrovoljačku vojsku za osvajanje Palestine, kako bi grad Jerusalim i sveti grob preoteli od Turaka. Na desetine hiljada hrišćana svih klasa odazvalo se tome pozivu. Među njima je bilo seljaka kojima je obećano da će ih zemljoposednici osloboditi feudalne zavisnosti i koji su se nadali da će moći opljačkati bogatstva Azije. Ovima su se pridružili i razni pustolovi i razbojnici. Horde ovih krstaša (koji su ovako nazivani zbog krsta prišivenog na njihovom odelu) nagrnule su Rajnskom dolinom ka granici Francuske i Nemačke, spremne da krenu u Svetu zemlju. Na svom putu krstaši su pljačkali narode zemalja kroz koje su prolazili. Jevrejske stanovnike ovih zemalja nisu samo pljačkali, već često i napadali, ubijali i .prisiljavali da se pokrste. „Kad već moramo da se borimo protiv muslimana u dalekim zemljama", govorili su krstaši, „zašto da ostavimo na miru Jevreje koji su ubili Isusa? Osvetimo se prvo njima!"

Godine 1096, između Pesaha i Šavuota, Rajnska oblast je bila poprište strašnih zverstava. U Vormsu, Kelnu, Majncu i mnogim drugim gradovima krstaši su uništili velike jevrejske opštine. Jevreji su hvatani i primoravani da prime hrišćanstvo; oni koji su odbijali, ubijani su. Na hiljade njih je poklano, a mnogi su izvršili samoubistvo da bi izbegli smrt od ruku ubica. Mnogi su očevi radije ubili svoju decu nego da dopuste da im budu pokrštena. U drevnom gradu Vormsu jedan deo jevrejske opštine zatražio je utočište u biskupovoj padati. Krstaši su pokušali da provale u palatu, ali ih je biskup zaustavio i obećao im da će ubediti Jevreje da treba da se pokrste, posle čega je rekao Jevrejima: „Ako vam je stalo do života, primite hrišćanstvo." Oni su mu odgovorili: „Daj nam vremena da razmislimo." Krstaši su nedaleko od palate čekali na odgovor. U međuvremenu su Jevreji rešili da se žrtvuju ,,U ime jedinog boga". Kada su krstaši došli po odgovor, našli su gomilu leševa. Slično se događalo i u drugim gradovima. Ipak, verujući da će se moći vratiti svojoj veri kad krstaši budu otišli, mnogi su Jevreji primili hrišćanstvo, Kada su krstaške rulje nastavile put, u Nemačkoj je ponovo zavladao mir, pa je nemački car Henrih IV odobrio svim Jevrejima koji su silom bili pokršteni, da se vrate jevrejstvu.

Tri godine docnije, krstaši su osvojili Jerusalim, pobili u njemu sve muslimane i Jevreje, i osnovali novu hrišćansku jerusalimsku kraljevinu. Mala kraljevima je sa svih strana bila opkoljena neprijateljski raspoloženim muslimanima, pa su hrišćanski vladari često tražili pojačanje iz Evrope. Pedeset godina posle prvog krstaškog pohoda, 1147. godine, preduzet je drugi krstaški pohod. Ovog puta su Jevreji napadani samo u nekim gradovima Nemačke i Francuske. Veće jevrejske zajednice uspele su da se spasu na taj način, što su se za vreme prolaza krstaša kroz njihove gradove sklonile u utvrđene palate feudalne vlastele. Za ovu su zaštitu Jevreji platili velike iznose.

Treći krstaški rat, koji je počeo četrdeset godina kasnije (1189.), pogodio je novoosnovanu zajednicu u Engleskoj. Jevreji su iz Francuske prešli u Englesku i postepeno stvarali opštine u Londonu i nekoliko drugih većih gradova (Oksford, Kembridž, Jork). Posle prva dva krstaška pohoda jevrejsko stanovništvo u Engleskoj se povećalo dolaskom izbeglica iz Francuske i Nemačke. Engleski kraljevi su im dozvolili da kupuju zemlju i kuće i da trguju po celoj državi, za što su kraljevoj blagajni plaćali visoke takse. Ipak, mnogi su se obogatili i živeli su u Londonu u lepim kamenim kućama, čime su kod nejevreja izazvali zavist i ljubomoru. Tako su, kada je kralj Ričard I spremao vojsku da se pridruži kraljevima Francuske i Nemačke u trećem krstaškom pohodu, već bili sazreli uslovi za strašan pogrom.

Do pogroma je došlo u Londonu na dan krunisanja kralja Ričarda. Mnogobrojne deputacije su došle u crkvu da čestitaju kralju, a među ovima je bila i deputacija jevrejskog stanovništva Londona. Biskup Londona je upitao kralja: „Kako je moguće da ovi ljudi imaju pristupa u hrišćansku crkvu?" Jevrejsku deputaciju su odmah izveli iz crkve i tim povodom proneo se gradom glas da je pobožni kralj oterao Jevreje. Na to su građani Londona, pridružujući se krstašima, počeli da napadaju Jevreje, da pljačkaju i pale njihove kuće, pa su mnogi Jevreji tako izgubili živote u plamenu. Pošto je kralj Ričard krenuo sa svojim krstašima u Svetu zemlju, došlo je do sličnih izgreda i po drugim gradovima u Engleskoj. Najstrašniji pogrom izvršen je u Jorku. Rabin i mnogi članovi opštine zaključali su se u kulu tamošnje tvrđave gde su ih hrišćani opsedali šest dana. Jedan kaluđer koji je pozivao rulju da počne sa pogromom, smrtno je pogođen kamenom bačenim iz tvrđave. Najzad, opsednutima je ponestalo hrane i izgladneli Jevreji nisu mogli više da se brane. Rabin je predložio da se radije ubiju nego da se predaju, pa su se on i drugi vodeći članovi opštine međusobno .poubijali, dok su one koji su ostali u životu pobili neprijatelji kada su prodrli u tvrđavu.

O užasima krstaškog razdoblja pisali su mnogi očevici, među kojima i Elijezer ben Natan, Slomo ben šimon iz Majnca, Efrajim iz Bona i mnogi drugi. Pesnici su ispevali elegije (kinot) koje se recituju u sinagogama. Svake godine dvadesetog šivana Jevreji u srednjoj Evropi poste i čitaju kinot i selihot, slične ovoj:

Krvavim suzama oplakujem svetu opštinu Vormsa,

Krik bola mi se otima iz srca zbog žrtava u Majncu,

Radi heroja duha koji padoše za sveto ime.

O, bože, nemoj prekriti svojim ćutanjem krv koju sam prolio,

Krv dece koju su roditelji prineli na žrtvu.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License